Στείρωση γάτας: Ο πλήρης οδηγός για όσα πρέπει να γνωρίζει κάθε γατογονιός

Η στείρωση αποτελεί μία από τις πιο συχνές επεμβάσεις στην κτηνιατρική των ζώων συντροφιάς, με σημαντικότατες θετικές συνέπειες τόσο για την υγεία του ίδιου του ζώου όσο και για τη συγκράτηση του πληθυσμού των αδέσποτων ζώων. Πρόκειται για μια επέμβαση ρουτίνας που συμβάλλει ουσιαστικά στην πρόληψη σοβαρών παθήσεων, στη βελτίωση της συμπεριφοράς και στη συνολική ευεξία της γάτας.

Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθεί να συνοδεύεται από αρκετές απορίες και μύθους. Πότε είναι η κατάλληλη ηλικία; Πρέπει να γεννήσει μία φορά η γατούλα πριν στειρωθεί; Θα αλλάξει ο χαρακτήρας της; Θα πάρει βάρος;

Στον οδηγό αυτό θα βρείτε όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται να γνωρίζετε πριν και μετά τη στείρωση, ώστε να είστε πλήρως ενημερωμένοι για αυτή την απλή αλλά σωτήρια επέμβαση για το ζωάκι σας.

Τι είναι η στείρωση γάτας και γιατί συνιστάται;

Η στείρωση είναι η χειρουργική επέμβαση κατά την οποία αφαιρούνται τα αναπαραγωγικά όργανα της γάτας, ώστε να μην μπορεί πλέον να αναπαραχθεί. Στις θηλυκές γάτες αφαιρούνται οι ωοθήκες και η μήτρα, ενώ στους αρσενικούς γάτους αφαιρούνται οι όρχεις.

Πέρα όμως από τον έλεγχο των γεννήσεων, η στείρωση αποτελεί μία σημαντική πράξη προληπτικής κτηνιατρικής, καθώς μειώνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης ορισμένων σοβαρών παθήσεων και περιορίζει συμπεριφορές που σχετίζονται με τις αναπαραγωγικές ορμόνες.

Τα σημαντικότερα οφέλη της περιλαμβάνουν:

• μείωση του κινδύνου πυομήτρας και καρκίνου του μαστού στις θηλυκές γάτες
• πρόληψη παθήσεων των όρχεων στους αρσενικούς γάτους
• περιορισμό του έντονου νιαουρίσματος κατά τον οίστρο
• μείωση του μαρκαρίσματος με ούρα (marking)
• περιορισμό της τάσης φυγής και των καυγάδων μεταξύ αρσενικών γάτων
• συμβολή στη μείωση των ανεπιθύμητων γεννήσεων και του αριθμού των αδέσποτων.

Πότε είναι η κατάλληλη ηλικία για στείρωση γάτας;

Η ιδανική ηλικία εξαρτάται από το φύλο, τη γενική κατάσταση της υγείας και την ανάπτυξη κάθε ζώου.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι αρσενικοί γάτοι στειρώνονται από την ηλικία των 5-6 μηνών και μετά, ενώ στις θηλυκές η επέμβαση προγραμματίζεται συνήθως πριν ή λίγο μετά τον πρώτο οίστρο, αν και μπορεί να γίνει και προγραμματισμένα στην ίδια ηλικία με τους αρσενικούς.

Η στείρωση, όμως, δεν αφορά μόνο τα νεαρά ζώα. Μπορεί να πραγματοποιηθεί και σε ενήλικες ή ηλικιωμένες γάτες, αρκεί να προηγηθεί ο απαραίτητος προεγχειρητικός έλεγχος, ώστε ο κτηνίατρος να αξιολογήσει ότι η αναισθησία και η επέμβαση μπορούν να πραγματοποιηθούν με ασφάλεια.

Πριν ή μετά τον πρώτο οίστρο;

Η χρονική στιγμή της στείρωσης αποτελεί ένα από τα συχνότερα ερωτήματα των ιδιοκτητών. Γενικά, η στείρωση πριν από τον πρώτο οίστρο φαίνεται ότι προσφέρει μεγαλύτερη προστασία έναντι ορισμένων παθήσεων, όπως ο καρκίνος του μαστού. Ωστόσο, κάθε γάτα είναι διαφορετική και ο κτηνίατρος θα προτείνει τον κατάλληλο χρόνο ανάλογα με την ηλικία, τη φυλή και την ανάπτυξή της.

Τι γίνεται αν υιοθετήσω ενήλικη γάτα;

Αν υιοθετήσετε μια ενήλικη γάτα και δεν γνωρίζετε αν έχει στειρωθεί, το πρώτο βήμα είναι η κτηνιατρική εξέταση. Ο κτηνίατρος θα αξιολογήσει τη γενική της κατάσταση, θα αναζητήσει πιθανές ενδείξεις προηγούμενης στείρωσης και, αν χρειάζεται, μπορεί να συστήσει περαιτέρω έλεγχο.

Αν διαπιστωθεί ότι η γάτα δεν είναι στειρωμένη, η επέμβαση μπορεί να προγραμματιστεί κανονικά, εφόσον η υγεία της το επιτρέπει. Στις ενήλικες γάτες, η στείρωση εξακολουθεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη, όπως πρόληψη ανεπιθύμητων γεννήσεων, περιορισμό του οίστρου και μείωση ορισμένων κινδύνων για την υγεία.

Μπορεί να στειρωθεί ηλικιωμένη γάτα;

Μια ηλικιωμένη γάτα μπορεί να στειρωθεί, αρκεί να προηγηθεί σωστός προεγχειρητικός έλεγχος. Σε μεγαλύτερες ηλικίες, ο κτηνίατρος συνήθως δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην καρδιακή, νεφρική και γενική κατάσταση του ζώου, ώστε να εκτιμηθεί με ασφάλεια ο κίνδυνος της αναισθησίας.

Πάντως, η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί αντένδειξη. Αυτό που έχει σημασία είναι η συνολική κλινική εικόνα της γάτας, τυχόν χρόνια νοσήματα και το αν τα οφέλη της επέμβασης υπερτερούν των πιθανών κινδύνων.

Πρέπει η γάτα να γεννήσει μία φορά πριν στειρωθεί;

Πρόκειται ίσως για τον πιο διαδεδομένο μύθο γύρω από τη στείρωση.

Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να δείχνουν ότι μια γάτα ωφελείται επειδή έκανε μία γέννα πριν από τη στείρωση. Αντίθετα, η καθυστέρηση της επέμβασης μπορεί να μειώσει μέρος της προστατευτικής δράσης που προσφέρει η έγκαιρη στείρωση απέναντι σε ορισμένες παθήσεις του αναπαραγωγικού συστήματος.

Επομένως, η απόφαση για το πότε θα γίνει η επέμβαση δεν πρέπει να βασίζεται σε αυτόν τον μύθο, αλλά στις συστάσεις του κτηνιάτρου.

Πώς γίνεται η στείρωση γάτας;

Η στείρωση πραγματοποιείται με γενική αναισθησία και αποτελεί μία επέμβαση ρουτίνας στην κτηνιατρική.

Στις θηλυκές γάτες γίνεται μια μικρή τομή στην κοιλιά, μέσω της οποίας αφαιρούνται οι ωοθήκες και η μήτρα. Στους αρσενικούς γάτους η επέμβαση είναι πιο απλή και περιλαμβάνει την αφαίρεση των όρχεων μέσω μικρής τομής στο όσχεο.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η γάτα επιστρέφει στο σπίτι της την ίδια ημέρα, αφού ανανήψει πλήρως από την αναισθησία.

Είναι ασφαλής η αναισθησία;

Η σύγχρονη κτηνιατρική αναισθησία θεωρείται ιδιαίτερα ασφαλής όταν προηγείται σωστός προεγχειρητικός έλεγχος και εφαρμόζονται εξατομικευμένα αναισθησιολογικά πρωτόκολλα.

Για τον λόγο αυτό, πριν από την επέμβαση ο κτηνίατρος μπορεί να συστήσει αιματολογικές ή άλλες εξετάσεις, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες ηλικίες ή όταν υπάρχει υποψία υποκείμενου προβλήματος υγείας.

Τι εξετάσεις γίνονται πριν από το χειρουργείο;

Πριν από κάθε χειρουργική επέμβαση, προηγείται προεγχειρητικός έλεγχος με στόχο να επιβεβαιωθεί ότι η γάτα μπορεί να υποβληθεί με ασφάλεια στη γενική αναισθησία.

Ο έλεγχος ξεκινά με μια πλήρη κλινική εξέταση, κατά την οποία ο κτηνίατρος αξιολογεί τη γενική κατάσταση της υγείας της γάτας, την καρδιακή και αναπνευστική λειτουργία, το σωματικό βάρος και τυχόν προβλήματα που μπορεί να επηρεάσουν την επέμβαση ή την ανάρρωση.

Ανάλογα με την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και την κλινική εικόνα, μπορεί επίσης να συστηθούν αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις. Οι εξετάσεις αυτές επιτρέπουν τον έλεγχο βασικών οργάνων, όπως οι νεφροί και το ήπαρ, καθώς και την ανίχνευση πιθανών προβλημάτων που δεν προκαλούν ακόμη εμφανή συμπτώματα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως σε ηλικιωμένες γάτες ή σε ζώα με γνωστό καρδιολογικό ιστορικό, ο κτηνίατρος μπορεί να προτείνει επιπλέον εξετάσεις, όπως ακτινογραφίες ή υπερηχογράφημα καρδιάς, ώστε να διαμορφωθεί το καταλληλότερο αναισθησιολογικό πρωτόκολλο.

Φροντίδα της γάτας πριν και μετά τη στείρωση

Η σωστή προετοιμασία και η μετεγχειρητική φροντίδα συμβάλλουν σημαντικά στην ομαλή και ταχεία ανάρρωση της τετράποδης φίλης σας.

Πριν από την επέμβαση, ο κτηνίατρος θα σας δώσει συγκεκριμένες οδηγίες σχετικά με τη νηστεία, την πρόσβαση στο νερό, τη χορήγηση τυχόν φαρμάκων και τη μεταφορά της γάτας με ασφαλές κλουβάκι μεταφοράς.

Μετά την επιστροφή στο σπίτι, είναι φυσιολογικό η γάτα να εμφανίζει υπνηλία, ελαφριά αστάθεια στο περπάτημα ή μειωμένη όρεξη για λίγες ώρες, καθώς αναρρώνει από την αναισθησία.

Τις επόμενες ημέρες είναι σημαντικό να:

• περιοριστεί η έντονη δραστηριότητα και τα μεγάλα άλματα
• διατηρείται καθαρό το σημείο της επέμβασης
• χορηγούνται σωστά τα φάρμακα που έχει συνταγογραφήσει ο κτηνίατρος
• αποφεύγεται το γλείψιμο της τομής, χρησιμοποιώντας προστατευτικό κολάρο ή ειδικό κορμάκι όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο
• ελέγχεται καθημερινά η τομή για τυχόν πρήξιμο, εκροή υγρού ή άλλα σημάδια που μπορεί να υποδηλώνουν επιπλοκή.

Πότε συνέρχεται η γάτα μετά τη στείρωση;

Οι περισσότεροι γάτοι αναρρώνουν μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ οι θηλυκές γάτες χρειάζονται συνήθως λίγο περισσότερο χρόνο λόγω της επέμβασης στην κοιλιακή χώρα.

Σε κάθε περίπτωση, συνήθως ήδη μετά το πρώτο 24ωρο, η γατούλα ήδη παρουσιάζει σημάδια ανάρρωσης, ξεκινώντας σταδιακά να τρώει και να γίνεται πιο ζωηρή.

Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με τον κτηνίατρο;

Αν και η συντριπτική πλειοψηφία των γατών αναρρώνουν χωρίς προβλήματα, υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα που απαιτούν άμεση επικοινωνία με τον κτηνίατρο.

Καλό είναι, λοιπόν, να επικοινωνήσετε άμεσα μαζί μας αν παρατηρήσετε:

• έντονη αιμορραγία από την τομή
• πρήξιμο ή εκροή πύου
• επίμονους εμετούς
• υψηλό πυρετό
• έντονη ληθαργικότητα που επιμένει μετά το πρώτο 24ωρο
• πλήρη άρνηση λήψης τροφής για περισσότερο από μία ημέρα
• άνοιγμα των ραμμάτων ή συνεχές γλείψιμο του τραύματος.

Κήλη μετά από στείρωση γάτας: Πόσο συχνή είναι;

Η εμφάνιση κήλης μετά από στείρωση είναι μια σχετικά σπάνια επιπλοκή, ιδιαίτερα όταν η επέμβαση πραγματοποιείται με σωστή χειρουργική τεχνική και η γάτα ακολουθεί τις οδηγίες της μετεγχειρητικής φροντίδας.

Η κήλη δημιουργείται όταν ανοίξει το βαθύτερο στρώμα του κοιλιακού τοιχώματος και μέρος του λίπους ή, σπανιότερα, κάποιου οργάνου προβάλλει προς τα έξω, δημιουργώντας ένα μαλακό εξόγκωμα κάτω από το δέρμα.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι δεν σημαίνει πως κάθε πρήξιμο ή εξόγκωμα μετά τη στείρωση είναι κήλη. Τις πρώτες ημέρες μετά την επέμβαση μπορεί να εμφανιστεί ήπιο οίδημα, μικρή συλλογή υγρού (ορώμα) ή τοπική φλεγμονή, τα οποία συνήθως υποχωρούν σταδιακά καθώς επουλώνεται το τραύμα.

Αν παρατηρήσετε ότι το εξόγκωμα μεγαλώνει, είναι μαλακό και μεταβάλλεται με την κίνηση της γάτας ή συνοδεύεται από πόνο, ερυθρότητα, εκροή υγρού ή έντονη κακουχία, θα πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με τον κτηνίατρο. Εκείνος θα εξετάσει τη γάτα και θα διαπιστώσει αν πρόκειται για φυσιολογικό μετεγχειρητικό πρήξιμο ή για κάποια επιπλοκή που χρειάζεται αντιμετώπιση.

Θα αλλάξει η συμπεριφορά της γάτας μετά τη στείρωση;

Η στείρωση δεν αλλάζει την προσωπικότητα της γάτας. Αυτό που συνήθως αλλάζει είναι οι συμπεριφορές που σχετίζονται με τις αναπαραγωγικές ορμόνες του ζώου.

Μετά τη στείρωση είναι πιθανό να μειωθούν:

• το συνεχές νιαούρισμα κατά τον οίστρο
• το μαρκάρισμα με ούρα
• οι τάσεις φυγής
• οι καυγάδες μεταξύ αρσενικών γάτων.

Αντίθετα, η διάθεση για παιχνίδι, η σχέση με την οικογένεια και η ανάγκη για εξερεύνηση συνήθως παραμένουν ίδιες. Πολλές γάτες μάλιστα γίνονται πιο ήρεμες και κοινωνικές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι χάνουν τον χαρακτήρα τους.

Παθαίνουν κατάθλιψη οι στειρωμένες γάτες;

Πρόκειται για έναν διαδεδομένο μύθο, ο οποίος όμως έχει την πηγή του στον τρόπο που αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι κάποιες διεργασίες των ζώων, θεωρώντας ότι τα ζώα σκέφτονται και νιώθουν όπως το ανθρώπινο είδος.

Η στείρωση, όμως, δεν προκαλεί κατάθλιψη ούτε κάνει τη γάτα δυστυχισμένη επειδή δεν μπορεί να αναπαραχθεί.

Σε αντίθεση με τον άνθρωπο, οι γάτες δεν βιώνουν την αναπαραγωγή ως προσωπική επιθυμία ή στόχο ζωής. Η συμπεριφορά τους καθοδηγείται κυρίως από τις αναπαραγωγικές ορμόνες και το ένστικτο. Μετά τη στείρωση, μειώνεται η παραγωγή αυτών των ορμονών, με αποτέλεσμα να περιορίζονται συμπεριφορές όπως ο έντονος οίστρος, το συνεχές νιαούρισμα, οι τάσεις φυγής και οι καυγάδες για διεκδίκηση συντρόφου.

Ορισμένοι ιδιοκτήτες παρατηρούν ότι η γάτα τους είναι πιο ήρεμη ή κοιμάται περισσότερο μετά τη στείρωση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει κατάθλιψη. Συνήθως οφείλεται στην υποχώρηση της έντονης ορμονικής δραστηριότητας ή απλώς στο ότι το ζώο μεγαλώνει και περνά από την περίοδο του ζωηρού γατιού στην ενήλικη ζωή.

Αν μια γάτα εμφανίσει επίμονη απάθεια, απομόνωση, ανορεξία ή σημαντική αλλαγή στη συμπεριφορά της εβδομάδες μετά τη στείρωση, δεν θα πρέπει να θεωρηθεί φυσιολογική συνέπεια της επέμβασης. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται κτηνιατρική εξέταση, ώστε να αποκλειστεί κάποιο πρόβλημα υγείας ή άλλη αιτία που δεν σχετίζεται με τη στείρωση.

Η πολυετής εμπειρία μας, πάντως, στη Your Vet Clinic, όπου έχουμε στειρώσει χιλιάδες ζώα, μας έχει δείξει ότι οι γατούλες όχι μόνο δεν παθαίνουν κατάθλιψη, αλλά αντίθετα γίνονται πιο ευτυχισμένες, πιο ήρεμες και αναπτύσσουν πιο ολοκληρωμένη σχέση με τον άνθρωπό τους, όταν στειρώνονται.

Γιατί πολλές γάτες παίρνουν βάρος μετά τη στείρωση;

Η αύξηση βάρους μετά τη στείρωση δεν είναι αναπόφευκτη, είναι όμως κάτι που μπορεί να συμβεί.

Μετά την επέμβαση μειώνονται οι ενεργειακές ανάγκες του οργανισμού, ενώ σε αρκετές γάτες παρατηρείται και αυξημένη όρεξη. Αν η ποσότητα της τροφής παραμείνει η ίδια και δεν υπάρχει αρκετό παιχνίδι ή άσκηση, η γάτα μπορεί σταδιακά να πάρει βάρος.

Η πρόληψη είναι σχετικά απλή και περιλαμβάνει:

• προσαρμογή της διατροφής στις νέες ενεργειακές ανάγκες
• χρήση τροφής για στειρωμένες γάτες όταν το συστήσει ο κτηνίατρος
• καθημερινό παιχνίδι ώστε η γάτα να παραμένει δραστήρια.

Μπορεί μια στειρωμένη γάτα να εμφανίσει ξανά οίστρο;

Αν και είναι σπάνιο, μια στειρωμένη θηλυκή γάτα μπορεί να εμφανίσει ξανά συμπτώματα οίστρου.

Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό οφείλεται στην παραμονή πολύ μικρού τμήματος ωοθηκικού ιστού κατά την επέμβαση, μια κατάσταση γνωστή ως σύνδρομο υπολειμματικού ωοθηκικού ιστού (ovarian remnant syndrome).

Αν παρατηρήσετε ξανά έντονο νιαούρισμα, χαρακτηριστική στάση σώματος ή άλλα σημάδια οίστρου σε μια ήδη στειρωμένη γάτα, είναι σημαντικό να εξεταστεί από κτηνίατρο.

Συχνοί μύθοι για τη στείρωση γάτας

Στον παρακάτω πίνακα μπορείτε να δείτε συνοπτικά τους πιο διαδεδομένους μύθους για τη στείρωση της γάτας και τι ισχύει πραγματικά σε κάθε περίπτωση.

Μύθος	Τι ισχύει
Πρέπει να γεννήσει μία φορά πριν στειρωθεί.	Δεν υπάρχει επιστημονικό όφελος.
Η γάτα θα αλλάξει χαρακτήρα.	Η προσωπικότητά της δεν αλλάζει.
Όλες οι στειρωμένες γάτες παχαίνουν.	Η αύξηση βάρους μπορεί να προληφθεί με σωστή διατροφή και άσκηση.
Η στείρωση είναι αφύσικη και κάνει τη γάτα δυστυχισμένη.	Οι γάτες δεν έχουν ψυχολογική ανάγκη να αποκτήσουν απογόνους και συνήθως ζουν πιο ήρεμα μετά τη στείρωση.

Η στείρωση γάτας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επενδύσεις που μπορείτε να κάνετε για τη μακροχρόνια υγεία και ποιότητα ζωής της γάτας σας. Με τη σωστή χρονική επιλογή, έναν ολοκληρωμένο προεγχειρητικό έλεγχο και την κατάλληλη μετεγχειρητική φροντίδα, η γατούλα σας θα επιστρέψει πολύ γρήγορα στις καθημερινές της συνήθειες, απολαμβάνοντας μια πιο ασφαλή και ισορροπημένη ζωή.

Στη yourVET Κλινική Μικρών Ζώων, πραγματοποιούμε τη στείρωση θηλυκών και αρσενικών γατών με σύγχρονες, ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους που εξασφαλίζουν ασφάλεια και γρήγορη ανάρρωση, πάντα με σεβασμό στις ανάγκες του αγαπημένου σας κατοικιδίου.