Ρήξη χιαστού στον σκύλο: TPLO ή TTA; Ποια θεραπεία επιλέγεται και γιατί

Η ρήξη χιαστού στον σκύλο είναι μία από τις συχνότερες αιτίες χωλότητας των πίσω άκρων και ένα από τα προβλήματα για τα οποία μπορεί να συστηθεί ορθοπεδικό χειρουργείο. Αν ο σκύλος σας έχει ήδη διαγνωστεί, είναι πιθανό να έχετε ακούσει όρους όπως TPLO, TTA, κνημιαία γωνία ή τραυματισμός μηνίσκου και να αναρωτιέστε τι ακριβώς σημαίνουν και κυρίως ποια επέμβαση είναι κατάλληλη για τον δικό σας σκύλο.

Σίγουρα, δεν υπάρχει μία απάντηση για όλα τα σκυλάκια, καθώς κάθε επιλογή θεραπείας εξαρτάται από παράγοντες όπως το μέγεθος και το βάρος του σκύλου, η ηλικία και η δραστηριότητά του, η ανατομία του γόνατος, η κατάσταση του μηνίσκου και ο βαθμός αστάθειας της άρθρωσης.

Στόχος τόσο της TPLO όσο και της TTA δεν είναι απλώς να διορθώσουν έναν κομμένο σύνδεσμο, αλλά να αλλάξουν τη μηχανική λειτουργία του γόνατος, ώστε η άρθρωση να παραμένει λειτουργικά σταθερή όταν ο σκύλος πατά το πόδι του.

Ας δούμε, λοιπόν, τι ακριβώς συμβαίνει στη ρήξη χιαστού και πώς αποφασίζει ο κτηνίατρος ποια θεραπεία είναι κατάλληλη σε κάθε περίπτωση.

Ρήξη χιαστού στον σκύλο: Τι είναι και γιατί δεν πρόκειται απλώς για ένα αθλητικό τραύμα

Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος του ανθρώπου αντιστοιχεί λειτουργικά στον κρανιακό χιαστό σύνδεσμο (Cranial Cruciate Ligament – CCL) του σκύλου που βρίσκεται μέσα στο γόνατο και συμβάλλει καθοριστικά στη σταθερότητα της άρθρωσης, εμποδίζοντας την κνήμη να μετακινείται παθολογικά προς τα εμπρός σε σχέση με το μηριαίο οστό.

Στους ανθρώπους, η ρήξη χιαστού αφορά τραυματισμούς κατά τη διάρκεια ενός αθλήματος. Στους σκύλους, όμως, η εικόνα είναι πιο πολύπλοκη, καθώς ο χιαστός μπορεί να φθείρεται σταδιακά.

Αρκετές φορές, δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο ατύχημα που κόβει έναν κατά τα άλλα υγιή σύνδεσμο. Ο κρανιακός χιαστός μπορεί να έχει υποστεί προοδευτικές εκφυλιστικές αλλοιώσεις, με αποτέλεσμα να εξασθενεί με τον χρόνο.

Αυτό εξηγεί γιατί ένας σκύλος μπορεί να εμφανίσει έντονη χωλότητα έπειτα από μια φαινομενικά ασήμαντη κίνηση, όπως για παράδειγμα, μετά από παιχνίδι, τρέξιμο ή ένα άλμα από τον καναπέ. Η συγκεκριμένη κίνηση μπορεί να είναι απλώς η στιγμή κατά την οποία ένας ήδη επιβαρυμένος σύνδεσμος υφίσταται τελικά μερική ή πλήρη ρήξη.

Η διαδικασία μπορεί επίσης να ξεκινήσει ως μερική ρήξη. Σε αυτή την περίπτωση η χωλότητα ενδέχεται αρχικά να είναι ήπια ή διαλείπουσα και να επιδεινώνεται όσο αυξάνεται η αστάθεια του γόνατος.

Γιατί το βάρος έχει σημασία

Το αυξημένο σωματικό βάρος επιβαρύνει περισσότερο μια ήδη ασταθή άρθρωση. Για τον λόγο αυτό, η διατήρηση του σκύλου σε κατάλληλο σωματικό βάρος αποτελεί σημαντικό μέρος τόσο της συντηρητικής αντιμετώπισης όσο και της αποκατάστασης μετά από χειρουργείο.

Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι ρήξη χιαστού παθαίνουν μόνο υπέρβαροι σκύλοι. Μπορεί να εμφανιστεί και σε αδύνατους ή ιδιαίτερα δραστήριους σκύλους, καθώς στην εμφάνισή της εμπλέκονται περισσότεροι παράγοντες, μεταξύ των οποίων η ανατομία, η ηλικία και πιθανή προδιάθεση.

Μπορεί να πάθει ρήξη και ο άλλος χιαστός;

Ναι. Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που πρέπει να γνωρίζετε μετά τη διάγνωση.

Η εκφυλιστική φύση της νόσου σημαίνει ότι σε ένα σημαντικό ποσοστό σκύλων μπορεί μελλοντικά να εμφανιστεί πρόβλημα και στο άλλο γόνατο. Δεν σημαίνει ότι αυτό θα συμβεί οπωσδήποτε ούτε ότι μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια πότε.

Γι’ αυτό, μετά από ρήξη χιαστού στο ένα άκρο, ο κτηνίατρος δεν παρακολουθεί μόνο το χειρουργημένο γόνατο. Αξιολογεί και το άλλο πίσω άκρο, ιδιαίτερα εάν εμφανιστεί νέα χωλότητα ή αλλαγή στον τρόπο βάδισης.

Τα συμπτώματα της ρήξης χιαστού στον σκύλο

Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα της ρήξης χιαστού είναι η χωλότητα στο ένα πίσω πόδι. Η έντασή της, όμως, παρουσιάζει μεγάλη διακύμανση από σκύλο σε σκύλο.

Σε πλήρη ρήξη, ένας σκύλος μπορεί ξαφνικά να σταματήσει να φορτίζει κανονικά το άκρο και να ακουμπά μόνο τα δάχτυλα στο έδαφος. Σε μερική ή χρόνια βλάβη, αντίθετα, η χωλότητα μπορεί να εμφανίζεται μετά την άσκηση, να υποχωρεί με την ξεκούραση και να επανέρχεται.

Άλλα σημεία που μπορεί να παρατηρήσετε στο σκυλάκι σας είναι:

• δυσκολία όταν σηκώνεται μετά από ξεκούραση
• απροθυμία να τρέξει, να πηδήξει ή να ανέβει σκάλες
• διαφορετικός τρόπος καθίσματος, με το πάσχον πόδι περισσότερο προς τα έξω
• πρήξιμο γύρω από το γόνατο
• σταδιακή απώλεια μυϊκής μάζας στον μηρό όταν η χωλότητα επιμένει.

Βέβαια, τα συμπτώματα αυτά δεν αρκούν από μόνα τους για τη διάγνωση, καθώς παρόμοια χωλότητα μπορεί να προκαλέσουν και άλλα ορθοπεδικά προβλήματα, όπως για παράδειγμα η δυπλασία ισχίου και η κήλη δίσκου.

Διαβάστε περισσότερα για τις αιτίες που ο σκύλος χωλαίνει.

Πώς γίνεται η διάγνωση της ρήξης χιαστού

Η διάγνωση βασίζεται πρωτίστως στην ορθοπεδική εξέταση του γόνατος, κατά την οποία ο κτηνίατρος αξιολογεί τον τρόπο βάδισης, την ύπαρξη πόνου ή διόγκωσης, το εύρος κίνησης της άρθρωσης και κυρίως εάν υπάρχει μη φυσιολογική μετακίνηση μεταξύ κνήμης και μηριαίου.

Οι κλινικές δοκιμασίες

Μία από τις χαρακτηριστικές δοκιμασίες είναι το cranial drawer test, γνωστό και ως «συρταροειδής κίνηση». Ο κτηνίατρος σταθεροποιεί το μηριαίο και εξετάζει εάν η κνήμη μπορεί να μετακινηθεί προς τα εμπρός περισσότερο από το φυσιολογικό. Η παθολογική αυτή κίνηση υποδηλώνει ότι ο χιαστός δεν σταθεροποιεί πλέον αποτελεσματικά την άρθρωση.

Μια άλλη δοκιμασία είναι το tibial thrust test, με το οποίο ελέγχεται η μηχανική αστάθεια του γόνατος όταν προσομοιώνεται η φόρτιση του άκρου. Σε ορισμένους σκύλους, ιδιαίτερα όταν υπάρχει έντονος πόνος ή μυϊκή σύσπαση, μπορεί να χρειαστεί ήπια καταστολή για να εξεταστεί σωστά η άρθρωση.

Η αξιοποίηση της ακτινογραφίας

Ο ίδιος ο χιαστός σύνδεσμος δεν απεικονίζεται όπως ένα οστό σε μια απλή ακτινογραφία. Οι ακτινογραφίες, όμως, μπορούν να δείξουν έμμεσα σημεία του προβλήματος, όπως συσσώρευση υγρού μέσα στην άρθρωση και αλλοιώσεις που σχετίζονται με οστεοαρθρίτιδα.

Παράλληλα βοηθούν να αποκλειστούν άλλες αιτίες χωλότητας και χρησιμοποιούνται για τον προεγχειρητικό σχεδιασμό.

Ειδικά όταν εξετάζεται η επιλογή TPLO, χρειάζονται κατάλληλες ακτινογραφικές λήψεις ώστε να γίνουν συγκεκριμένες μετρήσεις της ανατομίας της κνήμης.

Ρήξη χιαστού σκύλου χωρίς χειρουργείο: Είναι δυνατή;

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να επιλεγεί συντηρητική αντιμετώπιση, ιδιαίτερα ανάλογα με το μέγεθος του σκύλου, τον βαθμό της βλάβης, τα συμπτώματα, την ηλικία και τη συνολική κατάσταση της υγείας του.

Εφόσον επιλεγεί συντηρητική θεραπεία, αυτή περιλαμβάνει:

• ελεγχόμενη δραστηριότητα
• διαχείριση του σωματικού βάρους
• αναλγητική ή αντιφλεγμονώδη αγωγή
• οργανωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης.

Ωστόσο, το βασικό πρόβλημα είναι ότι ένας πλήρως ανεπαρκής χιαστός δεν αποκαθιστά από μόνος του τη φυσιολογική μηχανική σταθερότητα του γόνατος.

Ιδιαίτερα σε μεγαλόσωμους, δραστήριους σκύλους ή όταν υπάρχει σημαντική αστάθεια, η χειρουργική αντιμετώπιση είναι απαραίτητο να εξεταστεί ως επιλογή για καλύτερη λειτουργική σταθεροποίηση της άρθρωσης.

Το επόμενο ερώτημα, λοιπόν, είναι ποια επέμβαση είναι η πλέον κατάλληλη για το σκυλάκι σας.

TPLO στον σκύλο: Τι είναι και πώς βοηθάει;

Η TPLO (Tibial Plateau Leveling Osteotomy) είναι μία από τις συχνότερα χρησιμοποιούμενες χειρουργικές τεχνικές για την αντιμετώπιση της ρήξης του κρανιακού χιαστού.

Η βασική της λογική δεν είναι ότι απλώς ο χειρουργός αντικαθιστά τον κομμένο σύνδεσμο. Αντίθετα, μεταβάλλει τη γεωμετρία της κνήμης, ώστε να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο ασκούνται οι δυνάμεις στο γόνατο όταν ο σκύλος πατά το πόδι του.

Τι είναι η γωνία του κνημιαίου πλατώ;

Το επάνω τμήμα της κνήμης, πάνω στο οποίο αρθρώνεται το μηριαίο οστό, ονομάζεται κνημιαίο πλατώ (tibial plateau). Η κλίση του παίζει σημαντικό ρόλο στις δυνάμεις που αναπτύσσονται μέσα στο γόνατο κατά τη φόρτιση.

Πριν από την TPLO, ο κτηνίατρος πραγματοποιεί συγκεκριμένες ακτινογραφικές μετρήσεις, μεταξύ των οποίων τη γωνία του κνημιαίου πλατώ (Tibial Plateau Angle – TPA).

Κατά την επέμβαση πραγματοποιείται ελεγχόμενη οστεοτομή, δηλαδή χειρουργική τομή του οστού στο άνω τμήμα της κνήμης. Το τμήμα αυτό περιστρέφεται στην υπολογισμένη θέση και σταθεροποιείται με ειδική πλάκα και βίδες.

Με αυτόν τον τρόπο μεταβάλλεται η μηχανική του γόνατος, ώστε να μειωθεί η παθολογική μετατόπιση της κνήμης κατά τη φόρτιση.

Σε ποιους σκύλους επιλέγεται TPLO;

Η TPLO χρησιμοποιείται συχνά σε μεσαίους και μεγαλόσωμους σκύλους, καθώς και σε ιδιαίτερα δραστήρια ζώα. Ωστόσο, το βάρος από μόνο του δεν αποτελεί κριτήριο επιλογής.

Ο ορθοπεδικός κτηνίατρος λαμβάνει υπόψη:

• τη γωνία του κνημιαίου πλατώ
• το μέγεθος και την ανατομία του σκύλου
• το επίπεδο δραστηριότητας
• τον βαθμό αστάθειας
• πιθανή βλάβη του μηνίσκου
• άλλες ορθοπεδικές παθήσεις
• την ηλικία και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του.

TTA στον σκύλο: Τι είναι και πώς βοηθάει;

Η TTA (Tibial Tuberosity Advancement) αποτελεί μια διαφορετική χειρουργική προσέγγιση με παρόμοιο τελικό στόχο, δηλαδή να εξουδετερωθεί λειτουργικά η αστάθεια που προκαλεί η ανεπάρκεια του χιαστού κατά τη φόρτιση του άκρου.

Στην TTA μετακινείται προς τα εμπρός ένα συγκεκριμένο τμήμα της κνήμης, το κνημιαίο κύρτωμα, στο οποίο καταφύεται ο επιγονατιδικός τένοντας.

Η αλλαγή αυτή μεταβάλλει τη σχέση του επιγονατιδικού τένοντα με την επιφάνεια της κνήμης και, κατά συνέπεια, τις δυνάμεις που αναπτύσσονται μέσα στην άρθρωση όταν ο σκύλος περπατά.

Το τμήμα του οστού σταθεροποιείται στη νέα θέση με ειδικά εμφυτεύματα μέχρι να ολοκληρωθεί η πώρωση.

Πότε μπορεί να επιλεγεί TTA;

Η TTA μπορεί να αποτελέσει κατάλληλη επιλογή σε σκύλους των οποίων η ανατομία και οι προεγχειρητικές μετρήσεις επιτρέπουν να επιτευχθεί η επιθυμητή μηχανική διόρθωση με αυτή την τεχνική.

Όπως και στην TPLO, η επιλογή δεν γίνεται μόνο με βάση τα κιλά, αλλά ο κτηνίατρος αξιολογεί τη γεωμετρία της άρθρωσης, την κλίση του κνημιαίου πλατώ, τη δραστηριότητα του ζώου, τυχόν συνοδές βλάβες και το συνολικό ορθοπεδικό προφίλ του σκύλου.

TPLO ή TTA: Ποιο χειρουργείο είναι καλύτερο;

Δεν υπάρχει μία τεχνική που να είναι η καλύτερη για κάθε σκύλο με ρήξη χιαστού.

Και οι δύο επεμβάσεις επιχειρούν να αντιμετωπίσουν το ίδιο μηχανικό πρόβλημα με διαφορετικό τρόπο και μπορούν, όταν χρησιμοποιούνται στον κατάλληλο ασθενή και εκτελούνται σωστά, να προσφέρουν καλή λειτουργική αποκατάσταση.

	TPLO	TTA
Βασική λειτουργία	Μεταβάλλει την κλίση του κνημιαίου πλατώ	Μεταβάλλει τη θέση του κνημιαίου κυρτώματος και τη γωνία του επιγονατιδικού τένοντα
Περιλαμβάνει οστεοτομή	Ναι	Ναι
Απαιτεί εμφυτεύματα	Ναι	Ναι
Προεγχειρητικός σχεδιασμός	Ακτινογραφικές μετρήσεις και TPA	Ακτινογραφικές μετρήσεις της γεωμετρίας του γόνατος
Κατάλληλη για κάθε σκύλο;	Όχι	Όχι
Τι καθορίζει την επιλογή	Ανατομία, μέγεθος, δραστηριότητα, TPA, συνοδές βλάβες	Ανατομία, μετρήσεις γόνατος, δραστηριότητα, συνοδές βλάβες

Η επιστημονική βιβλιογραφία έχει συγκρίνει τις δύο τεχνικές ως προς τη χωλότητα, την επάνοδο στη λειτουργικότητα, τις επιπλοκές και άλλους δείκτες. Τα αποτελέσματα φανερώνουν ότι δεν μπορεί να ακολουθηθεί μια απλουστευτική λογική ότι το TPLO είναι πάντα για μεγαλόσωμες φυλές, ενώ το TTA για μικρόσωμες, αλλά ότι η επιλογή πρέπει να εξατομικεύεται.

Η απόφαση δεν πρέπει να βασίζεται απλώς στο ποια τεχνική είναι περισσότερο γνωστή, αλλά να προηγείται ορθοπεδική αξιολόγηση και χειρουργικός σχεδιασμός.

Στη yourVET Clinic, για την επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης αξιολογούνται με προσοχή και στα πλαίσια μιας συνολικής στρατηγικής αντιμετώπισης παράγοντες όπως:

• Η ανατομία του γόνατος: Οι ακτινογραφικές μετρήσεις δείχνουν τη γεωμετρία της άρθρωσης και βοηθούν να εκτιμηθεί ποια τεχνική μπορεί να προσφέρει την κατάλληλη μηχανική διόρθωση.
• Το βάρος και το μέγεθος του σκύλου: Οι δυνάμεις που δέχεται το γόνατο ενός σκύλου 8 κιλών δεν είναι ίδιες με εκείνες ενός σκύλου 40 κιλών. Το βάρος συνεκτιμάται, αλλά δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο.
• Ο τρόπος ζωής: Ένας νεαρός σκύλος που τρέχει καθημερινά έχει διαφορετικές λειτουργικές απαιτήσεις από έναν ηλικιωμένο σκύλο με χαμηλή δραστηριότητα.
• Η κατάσταση του μηνίσκου: Πιθανή βλάβη του μηνίσκου πρέπει να αξιολογηθεί και, όπου χρειάζεται, να αντιμετωπιστεί κατά τη χειρουργική επέμβαση.
• Η δυνατότητα σωστής μετεγχειρητικής αποκατάστασης: Ακόμη και ένα τεχνικά επιτυχημένο χειρουργείο χρειάζεται σωστή αποθεραπεία. Η δυνατότητα του ιδιοκτήτη να περιορίσει τη δραστηριότητα του ζώου και να ακολουθήσει το πρόγραμμα επανελέγχων και αποκατάστασης αποτελεί σημαντικό μέρος του συνολικού σχεδιασμού.

Πώς είναι η αποθεραπεία μετά από TPLO ή TTA;

Η επιστροφή στη φυσιολογική δραστηριότητα γίνεται σταδιακά και υπό κτηνιατρική παρακολούθηση. Το ακριβές πρόγραμμα διαφέρει ανάλογα με την επέμβαση, την πώρωση του οστού, την ηλικία, τη φυσική κατάσταση και την πορεία κάθε ζώου.

Πρώτες εβδομάδες: Προστασία του χειρουργημένου γόνατος

Στην αρχική φάση χρειάζεται αυστηρός έλεγχος της δραστηριότητας. Ο σκύλος βγαίνει για σύντομες, ελεγχόμενες μετακινήσεις με λουρί και αποφεύγονται τρέξιμο, άλματα, παιχνίδι, απότομες στροφές και ολισθηρά δάπεδα.

Παράλληλα παρακολουθείται η χειρουργική τομή και χορηγείται η φαρμακευτική αγωγή που έχει συστήσει ο κτηνίατρος.

Επόμενο στάδιο: Ελεγχόμενη ενδυνάμωση

Καθώς προχωρά η επούλωση, η διάρκεια του περπατήματος μπορεί να αυξάνεται σταδιακά.

Ανάλογα με τον ασθενή μπορεί να ενταχθεί πρόγραμμα φυσικοθεραπείας με ασκήσεις που αποσκοπούν στη διατήρηση του εύρους κίνησης, στην ενδυνάμωση των μυών και στη σωστή επαναφόρτιση του άκρου. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί και υδροθεραπεία.

Πότε μπορεί το σκυλάκι να τρέξει ξανά;

Η επιστροφή σε τρέξιμο και ελεύθερη δραστηριότητα δεν πρέπει να γίνεται μόνο επειδή ο σκύλος φαίνεται να μην πονά.

Πριν αυξηθεί σημαντικά η άσκηση, ο κτηνίατρος αξιολογεί κλινικά την πορεία και, όταν χρειάζεται, πραγματοποιούνται επαναληπτικές ακτινογραφίες για να επιβεβαιωθεί ότι η πώρωση εξελίσσεται ικανοποιητικά.

Πότε χρειάζεται άμεση κτηνιατρική αξιολόγηση κατά την αποθεραπεία

Εάν ο σκύλος εμφανίσει ξαφνικά έντονη χωλότητα ή σταματήσει να πατά το πίσω πόδι, χρειάζεται κτηνιατρική εξέταση ώστε να προσδιοριστεί η αιτία.

Εάν έχει ήδη χειρουργηθεί για ρήξη χιαστού, επικοινωνήστε μαζί μας εάν παρατηρήσετε:

• αιφνίδια επιδείνωση της χωλότητας
• σημαντικό πρήξιμο
• έντονο πόνο
• έκκριση ή άνοιγμα της χειρουργικής τομής
• έντονη κακουχία
• νέα αδυναμία φόρτισης του άκρου.

Η έγκαιρη αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα σημαντική μετά από μια πτώση, ένα απότομο άλμα ή άλλη ανεξέλεγκτη δραστηριότητα κατά την περίοδο της αποθεραπείας.

Η σωστή θεραπεία ξεκινά από τη σωστή αξιολόγηση

Η διάγνωση της ρήξης χιαστού δε σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε σκύλος χρειάζεται την ίδια επέμβαση. Η TPLO και η TTA βασίζονται σε διαφορετικές εμβιομηχανικές αρχές, ενώ η καταλληλότητά τους εξαρτάται από την ανατομία και τις ανάγκες του συγκεκριμένου ζώου.

Γι’ αυτό έχει σημασία πριν από την επιλογή της επέμβασης να προηγείται ολοκληρωμένη ορθοπεδική εξέταση, σωστές ακτινογραφικές μετρήσεις και αξιολόγηση τυχόν συνοδών βλαβών.

Άλλωστε, η θεραπεία δεν αφορά μόνο το χειρουργείο, αλλά περιλαμβάνει τον σωστό προεγχειρητικό σχεδιασμό, την κατάλληλη χειρουργική τεχνική και ένα ελεγχόμενο πρόγραμμα αποκατάστασης που θα βοηθήσει τον σκύλο να επιστρέψει με ασφάλεια στη δραστηριότητά του.

Οι έμπειροι ορθοπεδικοί της Your Vet Clinic είναι στη διάθεσή σας για να αξιολογήσουν την πάθηση που έχει το σκυλάκι σας και να του παρέχουν την πλέον κατάλληλη θεραπεία με βάση εξατομικευμένη προσέγγιση και τις πιο σύγχρονες μεθόδους στο ορθοπεδικό τμήμα σκύλου.

Επικοινωνήστε μαζί μας για αξιολόγηση για TPLO/TTA.

Διαβάστε και τον πλήρη οδηγό μας για τα ορθοπεδικά χειρουργεία σκύλου.

Συχνές ερωτήσεις